13-09-07

Brazilië: de poort naar Latijns-Amerika

Dit is een deel van een artikelontwerp, geschreven in opdracht van Publitec voor ING Onderneming (in juli 2006)

Brazilië: de poort naar Latijns-Amerika

Hoewel de economische groei van Brazilië minder spectaculair oogt dan die van de andere BRIC-landen, bezit het reusachtige Zuid-Amerikaanse land een groot marktpotentieel en een aantal unieke economische troeven.

Ondanks een economisch grillig verloop, sterke muntschommelingen en aanslepende economische hervormingen, scoort Brazilië zeker niet slecht bij buitenlandse investeerders. In de laatste tien jaar investeerden ze er jaarlijks gemiddeld 17,6 miljard dollar, meer dan in de andere BRIC-landen, op uitzondering van China. De OESO geeft Brazilië zelfs betere punten dan de Verenigde Staten of Japan op het vlak van openheid voor buitenlandse investeerders. De meeste grote Belgische bedrijven zijn er al present (Agfa-Gevaert, Arcelor, Barco, Beaulieu, Bekaert, De Smet, InBev, KatoenNatie, Lhoist, Magotteaux, Packo-Plurinox, Puratos, Sibelco, Solvay, Tractebel, UCB, Veos), en ook KMO’s beginnen stilaan te volgen.

Kloof tussen rijk en armer wordt iets kleiner

In oktober 2002 won voormalig vakbondsleider Luiz Ignacio Lula da Silva met ruime meerderheid de presidentsverkiezingen op basis van een ambitieus sociaaleconomisch programma, dat vooral de armere Brazilianen en de middenklasse beterschap beloofde.
Aan de vooravond van de presidentsverkiezingen van oktober 2006, lijkt de huidige president die doelstelling toch voor een deel te hebben waargemaakt. Volgens een studie van de Getulio Vargas-Stichting, een denktank in Rio de Janeiro, verdiende de armste helft van de bevolking in 2004 ruim 14 procent meer dan het jaar daarvoor. 2004 was dan ook een jaar van uitzonderlijke economische groei (4,9%), zeker in vergelijking met de quasi nulgroei van 2003.
Gevreesd werd dat Lula het hervormingsbeleid van zijn voorganger Cardoso zou terugschroeven, maar tijdens zijn eerste ambtstermijn herstelde de president het vertrouwen in de Braziliaanse markten en snoeide verder in de overheidsuitgaven. De economische groei keerde terug, de staatsschuld verminderde en het overheidstekort slonk met meer dan de helft. Volgens het onderzoeksinstituut Bloomberg is de Braziliaanse real vandaag de sterkste nationale munt ter wereld.

Economie blijft stevig groeien

In het eerste trimester van 2006 groeide het Braziliaanse Bruto Nationaal Product (bnp) met 1,4% ten opzichte van het laatste trimester van 2005. Volgens het Braziliaanse Instituut voor Statistiek is dat positieve cijfer vooral toe te schrijven aan de toenemende binnenlandse vraag en investeringen (+3,7% in vergelijking met het laatste trimester van 2005), wat wijst op een sterk ondernemingsvertrouwen in de economie.
De groei van de uitvoer, die vooral uit bulkgoederen bestaat en een fikse stijging kende in 2005, lijkt echter af te zwakken (+3,6% in het eerste trimester van 2006), terwijl de invoer in dezelfde periode sterk toenam (+11,6%). Die kentering in de handelsbalans is vooral het gevolg van de sterke opwaardering van de real in 2005 ten opzichte van de euro en de dollar.
De belangrijkste uitvoerproducten in 2005 waren uitrustingsgoederen en onderdelen voor transport (30%), metaalproducten (11,1%), sojabonen, maïs en oliën (7,3%) en chemische producten (2%); belangrijkste invoerproducten in 2004 waren machinerie en elektrische apparaten (22,9%), chemische producten (17,7%), olie en derivaten (16,4%) en uitrustingsgoederen en onderdelen voor transport (10,4%). Brazilië is ’s werelds eerste exporteur van staal, rundvlees en pluimvee, soja, koffie, en agro-derivaten als suiker en sinaasappelsap.
Merken we nog op dat Brazilië voor zichzelf een schitterende toekomst ziet weggelegd als grootste internationale leverancier van de biobrandstof ethanol. In het zuiden van het land worden 89 ethanolfabrieken gebouwd, waarvan er nog dit jaar twintig zouden operationeel worden.

Knelpunten

De uitvoer wordt niet alleen gehinderd door de versterking van de nationale munt, maar ook door de hoge rentestand en bottlenecks in havens en op wegen, veroorzaakt door de gebrekkige infrastructuur. In de jaren ’90 vond er een grootschalige privatisering plaats van de telecommunicatie, spoorwegen, elektriciteitsdistributie en snelwegen. President Lula beloofde voor zijn verkiezing een breuk met de ‘neoliberale’ politiek van zijn voorganger, maar onder zijn beleid bleven zowel privé- als overheidsinvesteringen in transport, elektriciteit en water achterwege. De gebrekkige infrastructuur zet dan ook een belangrijke domper op het economische groeipotentieel van het land en het nationale investeringsbudget van 0,5% van het bnp (2% indien men er de investeringen van de lagere overheden en staatsbedrijven bijtelt) is nauwelijks voldoende om de huidige infrastructuur in stand te houden.
Ook de bureaucratie (volgens de Wereldbank een van de meest complexe ter wereld), het zwakke juridische systeem, de stroeve arbeidswetgeving, de zware interestlast, het gebrekkige belastingsstelsel en de hoge belastingen (de overheidsuitgaven vertegenwoordigen ca 40% van het nationaal product) blijven hete hangijzers. Als tegengewicht voor de loodzware bureaucratie is e-government in Brazilië daarentegen verder ontwikkeld dan in Europa.

Voor- en nadelen

Volgens FIT (Flanders Investment & Trade) liggen de mooiste zakenkansen in de agro-industrie, de verpakkingsnijverheid, de haveninfrastructuur, de farmaceutische nijverheid, de machinesector en de milieutechnologie.
In vergelijking met China, zijn de cultuurverschillen tussen Brazilië en België minimaal. Multinationals prijzen het land voor zijn hoge productiviteit, lage kosten, efficiënte technologie en creativiteit. Het land heeft goede universiteiten en Belgische investeerders vinden er goedopgeleide, bekwame mensen. Kennis van het Portugees is wel een must.
Delcredere biedt Belgische ondernemingen een flexibele dekking voor commerciële verrichtingen op zowel korte als lange termijn. De complexe en dure invoerheffingen vormen wel een hinderpaal voor de export naar Brazilië, terwijl het voor importeurs raadzaam is om een beroep te doen op despachantes (specialisten in importformaliteiten).
Belgische bedrijven die investeren in Brazilië moeten er wel rekening mee houden dat het bijna een half jaar duur om er een bedrijf op te richten (152 dagen), driemaal zoveel als het wereldgemiddelde. Ook de complexiteit van de sociale wetgeving, de milieureglementering en het belastingstelsel is niet te onderschatten. Maar met een bevolking van 180 miljoen inwoners, waarvan meer dan 36 miljoen dezelfde koopkracht hebben als in België, is een plaatselijke vestiging het overwegen waard, zeker voor ondernemingen die mikken op lange termijn.


 
Brazilië in cijfers

Jaarlijkse gegevens 2005
Bevolking (miljoen) 181,4
Bnp (miljard USD) 795,7
Bnp/hoofd (in USD) 4.386
 
2004
Export (miljard USD) 95
Import (miljard USD) 61
Werkloosheidsgraad  11,5%
 
Gemiddelde 2001-2005
Bevolkingsgroei 1,3
Reële groei bnp 2,2
Inflatie 8,7

Bronnen: Agentschap voor Buitenlandse Handel, Economist Intelligence Unit
 

Extra info

Handelsbetrekkingen met België

In 2004 bedroeg de Belgische uitvoer naar Brazilië 995,8 miljoen euro, een stijging van 26,53% ten opzichte van 2003. Daarmee was Brazilië in rangorde de 29ste klant van België. Op de lijst van leveranciers prijkt Brazilië op de 20ste plaats: in 2004 voerde ons land voor 1.579,7 miljoen euro in (een stijging van 6,15% ten opzichte van 2003). Tijdens de eerste zes maanden van 2005 boekte onze uitvoer een verdere vooruitgang (+9,1%), terwijl onze invoer achteruitboerde (-11,3%). De handelsbalans blijft uitgesproken negatief, maar is toch duidelijk aan het verbeteren (van -408,3 miljoen euro in de eerste zes maanden van 2004 naar -266,5 miljoen euro in 2005).
De Belgische uitvoer naar Brazilië wordt gedomineerd door twee sectoren: chemische producten (34,2%) en transportmaterieel (27,9%). Daarna volgen machines & toestellen (14,8%), kunststoffen (5,8%), minerale producten (3,4%), plantaardige producten (3,2%) en onedele metalen (2,7%).
Wat de invoer betreft, namen voedingsproducten, minerale producten en onedele metalen in 2004 samen 55,3% voor hun rekening, gevolgd door papier en karton, plantaardige producten, hout, edelstenen en -metalen en machines en toestellen.


Nuttige links

Brazil Trade Net
Site waarop ondernemers met behulp van een statistiekcode per deelstaat kunnen zoeken naar Braziliaanse bedrijven. Daarnaast treft u er ook informatie over andere handelsbeurzen, online-publicaties en statistische informatie (informatie ook beschikbaar in het Engels).
www.braziltradenet.gov.br

CIA - The World Factbook
Engelstalige site met geografische, economische en overheidsinformatie over Brazilië. www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/br.html
 
Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística
Website met vooral statistische informatie (ook in het Engels, maar beperkter)
http://www.ibge.gov.br/

Brazil4Business
Een onafhankelijke serviceorganisatie die niet-Braziliaanse bedrijven helpt in het benutten van kansen in Brazilië.
http://www.brazil4business.com/

Geraadpleegde bronnen

  • The Economist
    Agentschap voor Buitenlandse Handel
    Trends
    EVD – Internationaal ondernemen en samenwerken
    IPS – Inter Press Service
    De Braziliaanse Connectie – Het laatste nieuws uit Brazilië

 

10:30 Gepost door Jean Lievens in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: economie en financien, 023 |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.