06-11-07

Communicatie: een belangrijke peiler van de luchtverkeersveiligheid

Onderstaande tekst dateert van juli 2001. Ze werd geschreven voor Belgocontrol (in opdracht van Corporate Profiles)

Communicatie: een belangrijke peiler van de luchtverkeersveiligheid

Binnen de boomstructuur van Belgocontrol, staat Bart Knaeps aan het hoofd van de afdeling met de meest ondoorgrondelijke titel: “MSS/VCSS”. “Je zou onze afdeling ook gewoon ‘communicaties’ kunnen heten”, lacht Bart Knaeps aan het einde van dit boeiende gesprek, waarin hij ons wegwijs maakt doorheen het met afkortingen doorspekte labyrint van één van de hoofdpeilers waarop de luchtverkeersveiligheid rust: communicatie.

Communicatiesysteem

Kunt u de afdeling MSS/VCSS situeren binnen de structuur van Belgocontrol en vooral uitleggen waar die cryptische titel voor staat?
Bart Knaeps: “Binnen het departement ‘uitrustingen’ bevinden zich twee hoofdafdelingen: projectontwikkeling en engineering. De dienst MSS/VCSS maakt deel uit van de engineeringafdeling, die in essentie instaat voor het onderhoud van alle nieuwe systemen die Belgocontrol binnenkomen. MSS staat voor Message Switching System en is een datacommunicatiesysteem, VCSS is de afkorting van Voice Communication Switching System en dus een vocaal communicatiesysteem. Onze dienst telt een vijftigtal medewerkers en staat 24 uur op 24 paraat. We hebben wel nood aan vernieuwing, want heel wat medewerkers, vooral technici, naderen de pensioengerechtigde leeftijd.”

Snel en veilig

Bart Knaeps: “VCSS beheert zowel het telefoonverkeer tussen verkeersleiders onderling en dat met hun collega’s uit de naburige centra, als de radiocommunicatie tussen verkeersleiders en piloten. Die communicatie moet snel en vlot kunnen verlopen. Daarom beschikken de verkeersleiders over bedieningspaneeltjes waarbij ze alleen maar een toets moeten indrukken om de gewenste verbinding met een collega tot stand te brengen. Intern beschikken wij hierbij over een intercomsysteem, terwijl we voor de verbindingen met de naburige centra gebruik maken van gehuurde lijnen. Al die verbindingen zijn verweven in een netwerk, zodat bij defect de communicatie dankzij een reroutingsysteem gegarandeerd blijft.”

Radiocommunicatie

Bart Knaeps: “Naast het telefoonsysteem is VCSS verantwoordelijk voor de radiocommunicatie tussen verkeersleiders en piloten. Hierbij maken we gebruik van lokale zenders en ontvangers op de luchthaven. Eenvoudig uitgelegd: wij zorgen ervoor dat het juiste signaal bij de juiste persoon terechtkomt. De ‘hardware’ valt onder de verantwoordelijkheid van Armand Van Cappellen van NAV/COM. De apparatuur op Brussel Nationaal is evenwel niet krachtig genoeg om te communiceren met vliegtuigen die zich in de uiterste hoeken van het Belgische luchtruim bevinden. Daarom hebben we remote stations in Luik, Saint-Hubert en Oostende die we vanuit CANAC kunnen bedienen.”

Aanverwante systemen

Bart Knaeps: “Onder onze dienst ressorteren een aantal systemen die rechtstreeks met communicatie te maken hebben. Zo worden alle telefoon- en radiogesprekken permanent op banden opgenomen die we gedurende dertig dagen bewaren. Hetzelfde geldt voor de radarbeelden. Deze maatregel is noodzakelijk om bij incidenten of ongevallen een nauwkeurig onderzoek te kunnen voeren naar de oorzaken. Indien zich een ‘bijna botsing’ voordoet, kunnen we aan de hand van de tapes nagaan wat er precies gebeurd is, wie verantwoordelijk was, of we de procedures niet moeten bijschaven… De regionale luchthavens kennen een gelijkaardig systeem.”

Back-up

Bart Knaeps: “U kunt zich voorstellen dat een defect aan het communicatiesysteem rampzalige gevolgen zou hebben. Zonder radiocommunicatie kunnen we het luchtruim wel sluiten. Daarom hebben we back-upsystemen voorzien die kleiner zijn dan het hoofdsysteem, maar dezelfde functies hebben. Het is operationeel sinds ’93, maar we hebben het gelukkig nog nooit nodig gehad, behalve bij jaarlijkse oefeningen.

Teletekst voor verkeersleiders

Bart Knaeps: “Een ander aanverwant systeem is het zog. ADIDS, Aeronautical Digital Information Display System. U kunt het best vergelijken met teletekst op de televisie. ADIDS biedt verkeersleiders de mogelijkheid om allerlei informatie op te vragen in paginavorm: meteorologische gegevens, allerhande luchthaveninformatie, windsnelheid, windrichting, zichtbaarheid, welke landingspiste moet gebruikt worden… Ook militaire informatie, een lijst van nuttige telefoonnummers zodat een verkeersleider bijvoorbeeld meteen een nabijgelegen hospitaal kan contacteren als een piloot melding maakt van een zieke aan boord… Wij maken zelf pagina’s aan, andere informatie is afkomstig van externe computers die in leesbare paginavorm wordt omgezet. Zo kan een verkeersleider op zijn ADIDS-scherm een 500-tal informatiepagina’s opvragen.”

Een wereld van informatie

Bart Knaeps: “De tweede pijler van onze afdeling is MSS, het Message Switching System, ook COM3 genoemd. U kunt deze dienst het best vergelijken met een centrale, waar continu een reusachtige hoeveelheid datagegevens binnenstroomt vanuit alle hoeken van de wereld en die tevens als doorgeefluik dient om de relevante informatie door te sluizen naar de geïnteresseerde gebruiker. Binnen deze dienst onderscheiden we enerzijds “Telecommunications & related systems” met ingenieurs en technici die instaan voor het onderhoud van de hardware, en anderzijds “Data Communications & Software” dat bemand wordt door systeemoperatoren die  het operationeel onderhoud voor hun rekening nemen.

Over welke informatie spreken we hier?
Bart Knaeps: “Meteorologische gegevens van o.m. Toulouze, Bracknell, Genève…, radarbeelden, vluchtplannen van het AFTN-netwerk… Wij filteren hieruit alle informatie die van belang is voor CANAC en controleren ze op fouten. Uiteraard gebeurt dit vrijwel volledig automatisch. Naast het verzamelen van de relevante informatie, sturen wij die ook door naar de belanghebbenden. Wij sturen bijvoorbeeld informatie door naar de militairen, Eurocontrol, Maastricht… Het probleem is dat al die centra verschillende systemen hanteren, zodat wij de lijnen, protocols, modems, snelheden e.d. voor elkeen moeten aanpassen.

Wat is het verband met het Automation System (AS)?
Bart Knaeps: “Wij verschaffen het AS radarbeelden en vluchtplannen. Deze gegevens zijn echter gecodeerd en onleesbaar voor de verkeersleiders. Het AS zet deze data om in begrijpbare beelden.”

Aanverwante systemen

Bart Knaeps: “Ook aan deze centrale zijn verschillende systemen verbonden, zoals BNASC, de Belgian National Aeronautical Information System Center,  DPN-100 die instaat voor de verspreiding van de vluchtplannen en last but not least: de moederklok die ervoor zorgt dat alle computersystemen exact dezelfde tijd hanteren. Wij ontvangen het signaal vanuit Frankfurt en sturen het door naar alle nodige diensten van Belgocontrol en BIAC. Het spreekt vanzelf dat alle systemen exact dezelfde tijd moeten hanteren want enkele seconden verschil kan rampzalige gevolgen hebben.”

De sprekende computer

Bart Knaeps: “Ook BAVART is een belangrijk related system, dat enerzijds informatie ontvangt en doorstuurt naar ADIDS, maar anderzijds deze data ook omzet in een computergestuurde stem, die op een bepaalde frequentie wordt uitgezonden. Piloten kunnen zodoende op een eenvoudige manier allerlei informatie ontvangen over meteorologische omstandigheden, windsnelheid, zichtbaarheid, landingspistes… 

Naar COM4

Bart Knaeps: “Het nieuwe project CANAC upgrade voorziet dat we ons hele communicatiesysteem zullen moderniseren en digitaliseren. Ook het BAVART-systeem wordt gedigitaliseerd en uitgebreid naar de regionale luchthavens. In de afgelopen tien jaar is het aantal boodschappen dat COM3 jaarlijks te verwerken heeft, verachtvoudigd. In 2000 werden 80 miljoen boodschappen verstuurd, dat zijn er gemiddelde twaalf per seconde. De evolutie is zo dat steeds meer gestandaardiseerde instructies en informatie worden geautomatiseerd, zodat de piloten ze op een schermpje kunnen volgen. Zo kan de zendtijd tussen piloten en verkeersleiders worden ingekort en op termijn worden beperkt tot het essentiële.” 


Lexicon 

  • - ADIDS: Aeronautical Digital Information Display System
    - AFTN: Aeronautical Fixed Telecommunication Network
    - AS: Automation System
    - ATIS: Automatic Terminal Information Service
    - BAVART: Brussels ATIS and VOLMET Automatic Radio Transmission
    - BNASC: Belgian National Aeronautical Information System Center
    - CANAC: Computer Assisted National Air Trafic Control Center
    - MSS: Message Switching System
    - VCSS: Voice Communication Switching System
    - VOLMET: (< Frans) Meteorologische informatie voor vliegtuig in de vlucht
     

 

10:20 Gepost door Jean Lievens in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: 036 |  Facebook |