14-02-08

Financiële innovaties voor nieuwe uitdagingen

Dit is een ontwerptekst, geschreven in opdracht van Headline Publishing Agency, voor het tijdschrift DL magazine van Delta Lloyd (niet de uiteindelijke versie - oktober 2007).

Financiële innovaties voor nieuwe uitdagingen
 
Nieuwe maatschappelijke, technologische en economische uitdagingen blijven natuurlijk ook de financiële wereld niet gespaard. In een voortdurende en snel veranderende markt luidt productinnovatie meer dan ooit de boodschap. In dit artikel bespreken we een viertal recente ontwikkelingen die ook in België het financiële landschap van morgen mee zullen kleuren: de tijdspaarverzekering, online marktplaatsen voor spaarders en leners, islamitisch bankieren en de omgekeerde hypotheek. Als de wetgever en de financiële toezichthouders het toelaten, wel te verstaan…

De tijdspaarverzekering: tijd omzetten in geld

Time is money. Precies op dat eenvoudige principe is de tijdspaarverzekering gebaseerd. Een tijdspaarverzekering laat werknemers toe om niet-opgenomen vakantiedagen of overuren om te zetten in geld dat gestort wordt op een speciale rekening die beheerd wordt door een verzekeraar. Ook een dertiende maand kan op de tijspaarverzekering gestort worden. Met het opgespaarde kapitaal kan de betrokkene er later bijvoorbeeld een loopbaanonderbreking mee financieren, of een tijdje parttime werken. Een tijdelijke vlucht uit een stresserende, veeleisende werkomgeving om terug op krachten te komen en nadien weer fris en monter de draad op te nemen. Het geld kan ook na de loopbaan goed van pas komen, als extra pensioen of voor de financiering van een dure hospitalisatie- of zorgverzekering. Allemaal mooi meegenomen in een samenleving die zich zorgen maakt over de toenemende kosten van de vergrijzing.

In onze buurlanden Nederland (de levensloopregeling) en Frankrijk (compte épargne-temps’) is het systeem al ingeburgerd. Assuralia zou het systeem ook in ons land graag zo snel mogelijk ingevoerd zien. De beroepsvereniging is van oordeel dat de invoering van de tijdspaarverzekering aansluit bij de overheidsdoelstelling om mensen langer aan het werk te houden. Door de maatregel zouden werknemers regelmatig ‘rustpauzes’ in hun carrière kunnen inbouwen en minder vlug geneigd zijn de arbeidsmarkt definitief te verlaten. Assuralia heeft daarom een concreet voorstel uitgewerkt, geïnspireerd door het Franse en Nederlandse model, en vraagt aan de nieuwe regering een kader uit te werken dat de rol van de verzekeringssector expliciet erkent.

Boober: lenen zonder bank

Boober.nl is een online marktplaats die kleine spaarders en leners samenbrengt via het internet. Omdat er geen bank bij te pas komt, kunnen consumenten aan scherpere tarieven geld lenen, terwijl de belegger een beter rendement krijgt. Websites die bemiddelen tussen particulieren die geld hebben en andere die geld zoeken, schieten internationaal als paddenstoelen uit de grond: Prosper.com in de Verenigde Staten, Zopa.com in Groot-Brittannië, eLolly.de in Duitsland en Boober.nl in Nederland. Die laatste heeft al geruime tijd plannen om ook in België een voet aan de grond te krijgen. Na wat problemen met de Nederlandse toezichthouder AFM (Autoriteit Financiële Markten), mag Boober sinds augustus officieel optreden als kredietbemiddelaar.

Hoe werkt Boober? Particulieren die willen lenen, worden eerst getoetst op hun kredietwaardigheid. Ze krijgen daarna een rating die varieert van AAA tot D. Let wel: voor een dergelijke kredietverificatie rekent Boober 19,95 euro aan. De aanvrager van een lening kan zowel het bedrag als de looptijd vrij kiezen. Die moeten wel aantrekkelijk genoeg zijn om investeerders over de brug te krijgen. De credit rating geeft aan met welke rente de aanvrager de meeste kans heeft een lening te krijgen. Het incassobureau Justitia staat garant voor leningen aangegaan door personen met een hoge rating. Net zoals het bedrag en de looptijd kun je ook de rente vrij kiezen. En Boober? Die rekent eenmalig 19,95 euro aan voor de creditrating en brengt vervolgens jaarlijks 0,5% kosten in rekening, met een minimum van 25 euro. Volgens OverGeld.nl is Boober daarom minder voordelig dan het lijkt.

Of Boober ook in België wordt toegelaten, valt af te wachten. Ook hier bestaat er (nog) geen wettelijk kader dat dergelijke activiteit regelt. De internetmarktplaats is wel besprekingen opgestart met de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen, maar bij dit schrijven was nog geen uitsluitsel. In Nederland doelt Boober binnen drie jaar op één procent van de leenmarkt, goed voor 17 miljard euro.

Halal-leningen: lenen zonder rente

Rente en godsdienst hebben het nooit goed met elkaar kunnen vinden. Zowel het Jodendom, het christendom als de islam hebben banvloeken uitgesproken tegen rente. Maar in de loop der eeuwen hebben ze, op de islam na, hun verzet ertegen zienderogen gestaakt. De joden zagen in een uitspraak van het Oude Testament (“Gij zult van uw volksgenoot geen rente nemen”) een vrijgeleide om rente te vragen aan niet-joden. In Europa was Engeland het eerste land dat rente legaliseerde in 1545 nadat Hendrik VIII had gebroken met de paus. De katholieke kerk bleef zich tot in de negentiende eeuw tegen intrest verzetten. Mullahs zijn de enige godsdienstleiders die zich vandaag nog altijd uitspreken tegen rente. Door het grote aantal moslims in West-Europa, is islamitisch bankieren uitgegroeid tot een belangrijke trend in de financiële wereld.

Maar hoe kan een bank overleven zonder rente te vragen aan zijn klanten? De verklaring is eenvoudig. Tot in de zestiende eeuw was het voor katholieken ook verboden om rente aan te rekenen. Onze banken omzeilden dat bezwaar door te werken met een vast aflossingsbedrag. Een islamitische bank werkt op dezelfde manier. De klant neemt strikt gesproken geen lening op, maar gaat een zakelijke relatie aan met de bank, die deze laatste een ‘winst’ oplevert. En iemand die zijn centen belegt in een Islambank? Die strijkt evenmin een intrest op, maar deelt wel in de winst van de bank. Het verschil schijnt louter semantisch. Toch is er een onderscheid. Als je bij een westerse bank een hypothecaire lening afsluit tegen een vaste rente op een periode van twintig jaar, heb je aan het einde van de rit vaak het dubbele terugbetaald. Bij een islamitische bank spreek je een vaste premie af (waarover kan worden onderhandeld) zodat je precies weet waar je aan toe bent. Op twintig jaar zou de eindrekening een stuk lager uitvallen. Maar er is een dikke adder onder het gras: het fiscale gunstregime dat voor gewone leningen geldt, is niet van toepassing op renteloze halal-leningen.

Bilaa-Riba, de eerste bank in Nederland die financiële halal-producten aanbiedt, kent een enorm succes. In mei 2007 begon de in Leiden gevestigde bank met het aanbieden van halal-beleggingen, in september volgden persoonlijke leningen. Ook de Rabobank heeft in Utrecht en Boskoop een proefproject lopen waarbij klanten op hun rekening geen spaarrente krijgen. De intrest wordt dan overgemaakt aan een goed doel. Groot-Brittannië is een van de koplopers op het vlak van renteloos bankieren ten behoeve van moslims. Vreemd genoeg bestaan dergelijke instellingen niet in Marokko en Turkije. De islamitische wereld is immers verdeeld over dit thema. Veel moslimgeleerden zijn van oordeel dat de gewone bankrente niet onder het woekerrenteverbod valt. In Maleisië en Dubai is islamitisch bankieren wel gewoon.

De opeethypotheek: spijtig voor de erfgenamen?

Er komt alweer een in Noord-Amerika ingeburgerd financieel product de plas overwaaien. In Nederland heeft de omgekeerde hypotheek of opeethypotheek al een tijd wortel geschoten, in België is het waarschijnlijk alleen nog maar een kwestie van tijd. Minister Verwilghen werkte een wetswijziging uit om de nieuwe kredietformule ook bij ons mogelijk te maken, maar het dossier werd doorgeschoven naar de nieuwe regering.

Waarover gaat het? Eigenaars die hun klassieke hypotheek (bijna) hebben afbetaald, verkopen hun woning opnieuw aan de bank in ruil voor een eenmalige kapitaaluitkering of een maandelijks aanvullend inkomen. Door hun huis figuurlijk op te eten, kunnen ze hun levensstandaard opkrikken. Maar zal de jonge generatie nog bereid zijn op te draaien voor de pensioenen, als de oudere hun erfenis ‘opsouperen’? Volgens Marina De Moerloze, directeur communicatie bij Febelfin, kan ook op dat vlak innovatie een oplossing bieden: “Wij zijn voor een wetgevend kader van de omgekeerde hypotheek omdat dit tegemoetkomt aan een reële behoefte van bepaalde gepensioneerden die op die manier een extra inkomen kunnen genereren. Naargelang de modaliteiten kan een dergelijke formule ook in het voordeel van de erfgenamen spelen, als je de vergelijking maakt met het betalen van successierechten.”
De vindingrijkheid van de financiële sector, ook bij het zoeken van oplossingen voor maatschappelijke problemen, blijkt dus wel bijzonder groot.

17:56 Gepost door Jean Lievens in economie en financiën | Permalink | Commentaren (1) | Tags: 042, economie en financien |  Facebook |

20-12-07

Blijft de vastgoedsector goed presteren?

Onderstaande tekst werd geschreven in januari 2006, in opdracht van Puiblitec voor ING Onderneming.

Blijft de vastgoedsector goed presteren?

Beleggers en projectontwikkelaars in vastgoed beleven gouden tijden. Vooral de prijzen van appartementenprijzen swingen de pan uit. Blijft die tendens aanhouden, of komt er een kentering? We verzamelden enkele nationale en regionale vastgoedexperts van ING rond tafel om te debatteren over de belangrijkste tendensen in de vastgoedsector.

Hoe verklaart u de aanhoudende boom in de vastgoedsector?
Ivan Van de Cloot, economist studiedienst ING: “De prijsstijgingen van de laatste jaren behoren tot de krachtigste ooit en velen maken zich zorgen over de betaalbaarheid van de woningen. De belangrijkste verklaring schuilt in de aanhoudende lage rentestand. Daarnaast spelen nog een aantal andere factoren zoals de koopkrachtontwikkeling, de schaarste aan bouwgrond, een aantal fiscale maatregelen (bvb de vermindering van de registratierechten in Vlaanderen)… maar de rente is doorslaggevend omdat het de enige dynamische factor is die vrij snel kan omslaan, zoals in het verleden al vaker is gebleken. Een verdere stijging van de rente is dan ook de belangrijkste risicofactor naar de toekomst toe.”

Meest opmerkelijke evoluties

Wat zijn de belangrijke verschuivingen binnen de markt?
Ivan Van de Cloot: “Binnen de woningmarkt stellen we een verschuiving vast van de primaire naar de secondaire markt. Het aantal transacties van bestaande woningen is vandaag veel belangrijker geworden dan nieuwbouw. Bovendien is er een structureel opwaartse tendens van de appartementenprijzen op beide markten, met een stijging van 15% per jaar. De exponentiële stijging van vastgoedprijzen loopt wel ten einde omdat het rente-effect niet blijft voortduren. We verwachten bijgevolg een vertraging van de prijsstijging, wat ook wenselijk is. Niemand heeft immers belang bij een overwaardering van de vastgoedprijzen. Zolang de fiscaliteit niet drastisch wijzigt, zullen de vastgoedprijzen in België trouwens altijd lager blijven dan die in Nederland, waar de volledige fiscale aftrek van de interestlasten een sterk prijsverhogend effect heeft.”

Marc de Hertogh, Manager Real Estate Finance Brussels: “Een opmerkelijk fenomeen is dat de prijzen van bestaande woningen bijna even hoog zijn als die van nieuwe. We verwachten daarom dat een stijging van de rentevoeten in de eerste plaats de prijzen van bestaande woningen negatief zullen beïnvloeden. Prijzen voor nieuwbouwwoningen zullen nog blijven stijgen, zij het gematigder dan in het verleden.”

Erika Tomme, Relatiebeheerder Business Center Kortrijk- Roeselare: “Door de alsmaar stijgende grondprijzen worden de loten kleiner en is er een toenemende evolutie naar projectbouw, om de woningen toch nog enigszins betaalbaar te houden. Ook appartementen worden kleiner, maar heel functioneel ingericht.”

Regionale ontwikkelingen

Hoe is de toestand op regionaal vlak?
Marc de Hertogh: “Brussel kent een bevolkingstoename van 10.000 inwoners per jaar. Vooral appartementen zijn er sterk in trek. Veel jonge koppels, eenpersoonsgezinnen of alleenstaande ouders met kinderen hebben een appartement in de stad gekocht, maar ook oudere mensen die zich uit veiligheidsoverwegingen terug in de stad vestigen. De meeste woningen worden gekocht voor eigen gebruik en in mindere mate als belegging, wat een zekere stabiliteit in de markt teweegbrengt. De vastgoedprijzen zijn in Brussel sterk gestegen, maar de huurprijzen zijn stabiel gebleven, waardoor het bruto rendement van huurwoningen gedaald is tot 4 à 6%.”

Sebastien Paulet, Relatiebeheerder Ondernemingen Business Center Namen-Luxemburg-Waals-Brabant: “Ook in onze streek is er een stijgende vraag naar eigen woningen en vooral appartementen. De huidige prijzen op de huizenmarkt liggen niet langer in het bereik van jonge koppels met één inkomen. Gemiddeld moeten ze 200.000 tot 250.000 euro op tafel kunnen leggen voor een woning, of 300.000 met de bouwgrond erbij. Vooral rond de grote centra als Namen zijn bouwgronden erg duur geworden. In meer afgeleden gebieden zoals het ‘niemandsland’ ter hoogte van Libramont, zijn ze nog betaalbaar. Die hoge prijzen vertalen zich ook in een verlenging van de looptijd van hypothecaire kredieten, tot 25 of 30 jaar.”

Erika Tomme: “In West-Vlaanderen moeten we een onderscheid maken tussen de kust en het binnenland. In de provincie zien we dezelfde evolutie als elders in het land: een stijging van de aankoop van een eerste en eigen woning. Aan de kust gaat het vooral over de aankoop van een tweede verblijf voor eigen gebruik of verhuur. Daarbij spelen verschillende factoren: hardwerkende tweeverdieners die in het weekend willen uitblazen aan zee, de EBA (Eenmalige Bevrijdende belasting) die gezorgd heeft voor een terugkeer van kapitaal naar België, sommige beleggers die zich hebben teruggetrokken uit de beurs wegens teleurstellende resultaten en hun kapitaal hebben belegd in real estate, enzovoort. Tot vandaag blijven vastgoedprojecten aan de kust het goed doen, maar de prijzen stijgen niet meer zo sterk als in het verleden. Een gevaar is wel dat mensen appartementen aan de kust kopen in de hoop ze binnen enkele jaren te verkopen met een fikse meerwaarde. Het is echter verre van evident dat de huidige trend zich doorzet op termijn.”

Tom Eelbode, Relatiebeheerder Business Center Aalst: “Ook in Aalst is er een zeer sterke stijging van de appartementsbouw. Dat kan resulteren in een stabilisering of zelfs lichte daling van de prijzen. Zo worden op korte termijn een 200-tal eenheden gebouwd op een oude industriële site, plus een 80-tal duurdere woningen langs de Dender. De vraag is het grootst in Denderleeuw, vanwege de makkelijke verbinding met Brussel. In de streek van Geraardsbergen liggen de prijzen dan weer een stuk lager, met uitzondering van de beste locaties.”

Wouter Martens, Relatiebeheerder Gent: “Het belang van de locatie voor nieuwe projecten zal in de toekomst nog toenemen, zeker als de rente begint te stijgen. Van zodra een aantal factoren de woningmarkt negatief beïnvloeden, zullen in eerste instantie de secondaire locaties worden getroffen.”

Patrick Verheyden, Relatiebeheerder Real Estate Business Center Antwerpen-Kempen: “We kunnen niet genoeg benadrukken dat er plaatselijk enorme verschillen bestaan op de immobiliënmarkt. Zo dreigt er op een aantal plaatsen in het Antwerpse een overaanbod van appartementen, zoals in Turnhout. In Antwerpen zelf blijft de vraag naar appartementen aanhouden, maar het betreft vooral kleine flats en studio’s voor eenpersoonsgezinnen.”

Steeds meer mensen kopen een eigen woning. Gaat die evolutie niet ten koste van de kwaliteit van de huurmarkt?
Ivan Van de Cloot: “In de grote steden blijft er nog altijd een belangrijk potentieel van kapitaalkrachtige cliënten die wegens allerlei redenen verkiezen om te huren: flexibiliteit, mobiliteit…”
 
Wouter Martens: “Veel jonge koppels kunnen zich bij de start van hun carrière geen eigen woning permitteren en moeten zich noodgedwongen richten tot de huurmarkt. Huurwoningen blijven dus een belangrijke markt voor beleggers.”
 
Marc de Hertogh: “Ook in Brussel blijft de huurmarkt van privé-woningen hoge toppen scheren, niet alleen voor de eigen bewoners, maar ook voor mensen die er komen werken zoals de Europese ambtenaren en andere buitenlandse gasten. De invloed van die laatste op de huur- en vastgoedprijzen wordt wel vaak overschat.”

Vastgoed voor ondernemingen

Wat zijn de belangrijkste ontwikkelen op de markt van kantoren, handelspanden en (semi)-industriële gebouwen?
Ivan Van de Cloot: “Algemeen is dat segment het meest conjunctuurgevoelig. Aangezien we voor 2006 een economisch herstel verwachten, zal de leegstand wellicht afnemen. Maar het herstel kan van korte duur zijn, gezien het kortademige karakter van de Belgische economie.”

Marc de Hertogh: “Brussel heeft al minstens anderhalf jaar een groot overschot aan beschikbare bedrijfsoppervlakte. Tegen het einde van het tweede kwartaal van 2005 was de leegstand opgelopen tot 11,6%, maar het derde kwartaal laat een terugval zien tot 10,7%. Vooral de kantoren in het centrum en de Leopoldswijk profiteren van de verbetering, maar de periferie hinkt nog achterop. Momenteel bedraagt de leegstand ongeveer 1,3 miljoen m². De helft ervan kan worden weggewerkt door nieuwe huurovereenkomsten (622.000 m² voor 2005), maar voor 2006 komt al weer 800.000 m² nieuwe bedrijfsruimte bij, zodat het probleem van de leegstand blijft. Makelaars verwachten op dat vlak pas een verbetering tegen 2007-2008. Bedrijven hebben dan ook heel wat keuze in het Brusselse, en dat vertaalt zich in een daling van de huurprijzen en een verschuiving naar de betere gebouwen en locaties.”

Isabelle Straet, Sector Coördinator ING Real Estate België: “We hopen dat de nieuwe wet op de belastingsaftrek voor risicokapitaal nieuwe investeerders zal aantrekken naar België en in het bijzonder naar Wallonië, die over sterke troeven beschikt voor de transport- en logistieksector: een dicht wegennetwerk, waterwegen, luchthavens… Vlaanderen en vooral de streek rond Antwerpen bereikt stilaan een verzadigingspunt en de prijzen liggen er een flink stuk hoger. Bovendien voert de Waalse regering via de cluster Transport & Logistiek een actieve politiek om via allerhande steunmaatregelen logistieke bedrijven aan te trekken.”

Erika Tomme: “In West-Vlaanderen zien we een zekere verplaatsing van bedrijven naar Henegouwen, niet alleen vanwege de subsidies, maar gewoon omdat daar veel meer ruimte beschikbaar is. Die evolutie heeft echter geen invloed op de beschikbaarheid van industriegronden in Vlaanderen. Vrijgekomen ruimte wordt vrij snel ingepalmd door ondernemingen die uitbreiden.”

Patrick Verheyden: “Op logistiek vlak zit Mechelen in de lift, evenals de as naast de E 313 en het Albertkanaal. Er worden echter geen gebouwen neergepoot als er niet op voorhand een afnemer is.”

Wouter Martens: “Bouwgrond blijft een schaars goed, daarom blijven ook de prijzen van industriegrond stijgen. We merken dat bijvoorbeeld zeer goed aan de prijzen van de industrieterreinen rond het nieuwe sluizendok van de haven van Gent, die al vijf jaar in de lift zitten.”

Isabelle Straet: “In elk geval heeft ING een aangepaste structuur die volledig ten dienste staat van cliënten die actief zijn in de vastgoedsector. In alle regio’s beschikken we over plaatselijke specialisten die een klankbord zijn voor professionelen en alle cliënten met advies en aangepaste financieringsformules kunnen helpen. Die sectorale aanpak wordt in de markt zeer positief onthaald.”

 

21:15 Gepost door Jean Lievens in economie en financiën | Permalink | Commentaren (0) | Tags: 040, debatten, economie en financien |  Facebook |

18-10-07

Olierijkdommen halen Rusland uit het slop

Onderstaande tekst werd geschreven in juli 2006 in opdracht van Publitec voor het tijdschrift ING Onderneming

 

Dossier: BRIC-landen – Deel 4

Olierijkdommen halen Rusland uit het slop

 

Rusland is de derde economische reus in wording die we bespreken in ons dossier over de BRIC-landen. In tegenstelling tot China, is de overgang naar het kapitalisme er veel moeizamer en chaotischer verlopen. Ondanks de macro-economische stabilisering van de laatste jaren, is er nog heel wat werk aan de winkel.

 

Na de val van het communisme en de daaropvolgende desintegratie van de voormalige USSR ging het in Rusland van kwaad naar erger. In de laatste jaren kon het tij echter worden gekeerd en brak een periode aan van economische groei, die tussen 2001 en 2005 gemiddeld 6,1% bedroeg. Hoge olieprijzen droegen in belangrijke mate bij tot het herstel van de Russische economie, die pas sinds 2002 door de VS en Europa wordt beschouwd als een markteconomie, ook al speelt het dirigisme er nog altijd een grote rol. Maar er ligt nog heel wat werk voor de boeg op het vlak van infrastructuur, hervorming van het financiële systeem en investeringen in de energiesector. Bovendien heeft de nationalisatie van de productiedivisie van het olieconcern Yukos door de Russische staat in 2004 (en het achter de tralies zetten van de voormalige topman Michail Chodorkovski) het zakenklimaat er zeker niet bevorderd. Anderzijds was de beurs van Moskou vorig jaar de best presterende ter wereld (+83%) en schat het IMF het macro-economische risico in Rusland klein in.

 

Hervormingen onder Poetin

 

In maart 2000 werd Poetin verkozen en vier jaar later herkozen als president van Rusland. Onder zijn bewind versterkte het centrale gezag zijn greep over het land, maar werden ook een aantal belangrijke hervormingen doorgevoerd, vooral op fiscaal vlak. Zowel het aantal belastingen als de fiscale druk op ondernemingen gaan sinds 2000 in dalende lijn. In januari 2001 werd een vast belastingpercentage van 13% doorgevoerd in de personenbelasting, evenals een administratieve vereenvoudiging op het vlak van sociale bijdragen. De vennootschapsbelasting daalde begin 2002 van 35% naar 24%, terwijl de BTW begin 2004 werd teruggeschroefd van 20% naar 18%. Ook sneuvelde een regionale verkoopstaks van 5%.

 

Een andere belangrijke maatregel was de oprichting van een stabilisatiefonds, waarin Rusland een groot deel van zijn enorme petroleum- en gasontvangsten stort. In april 2006 bevatte het fonds 108 miljard USD (7% van het BNP). Op die manier heeft Rusland een groot deel van zijn buitenlandse schuld kunnen aflossen (11% van het BNP) en nog dit jaar wil het land zijn volledige schuld van 22 miljard USD aan de Club van Parijs terugbetalen.

Import en export

 

Aardolie, brandstof en gas namen in 2005 liefst 62,8% van de Russische uitvoer voor hun rekening, gevolgd door metalen (14,0%), chemische producten (5,8%) en machines en toestellen (5,5%). Uit die cijfers blijkt dat de Russische economie vooral op bodemrijkdommen draait en weinig toegevoegde waarde creëert. Gezien de hoge vlucht van de internationale olieprijzen sinds 2000, is het geen wonder dat de exportinkomsten in de afgelopen vijf jaar de pan uitvlogen. In dezelfde periode zorgden stijgende reële inkomsten en de herwaardering van de roebel voor een toename van de invoer. In 2005 zag het invoerplaatje van Rusland er als volgt uit: machines en toestellen 34,7%, voedings- en landbouwproducten 13,9%, chemische producten 13% en metalen 5,4%.

De belangrijkste klanten van Rusland zijn Nederland (10% van de totale export), Italië (9,6%), Duitsland (8,0%) en de Volksrepubliek China (5,3%). Duitsland (13,4% van de totale import), Oekraïne (7,9%), China (7,4%) en de VS (4,6%) zijn de belangrijkste leveranciers.

 

De handel met België

 

Vorig jaar bedroeg de uitvoer van België naar Rusland 2.013,2 miljoen euro (een stijging van 22,01% ten opzichte van 2004). Daarmee is Rusland de twintigste klant van België. Omgekeerd was de uitvoer van Rusland naar België in 2005 goed voor 4.168,4 miljoen euro (1,62% van de totale Belgische import), een stijging van 33,01% ten opzichte van het jaar daarvoor. Daarmee is Rusland de twaalfde buitenlandse leverancier van ons land. De handelsbalans met Rusland verslechtert sinds 2003 jaar na jaar: -950,1 miljoen euro in 2003, -1.484,0 miljoen euro in 2004 en -2.155,2 miljoen euro in 2005.

De belangrijkste Belgische exportproducten naar Rusland in 2005 waren machines en toestellen (22,1%), gevolgd door chemische producten (19,0% ), kunststoffen (10,4%), plantaardige producten (10,3%), transportmaterieel (9,8%), textiel (5,6%), voedingsproducten (5,5%), onedele metalen (5,3%) en dierlijke producten (2,1%).

In 2005 eisten minerale producten (vooral aardolie) meer dan de helft (51,9%) van de Belgische invoer uit Rusland op, gevolgd door edelstenen en -metalen (21,8%), onedele metalen (13,4%) en chemische producten (9%).

 

Economische vooruitzichten

 

Ondanks de indrukwekkende economische stabilisering sinds 1998, blijft het trage tempo van hervormingen een schaduw werpen over de toekomstige economische ontwikkeling van het land, ook al zullen aanhoudende hoge olieprijzen de economische groei verder blijven stimuleren. Anderzijds heeft het gebrek aan structurele hervormingen in de voorbije jaren aanleiding gegeven tot een capaciteitstekort, wat een hinderpaal vormt voor een verdere toename van de energieproductie en -uitvoer. De groei van het Russische BBP wordt dit jaar vooral voortgestuwd door consumptie en investeringen. Volgens de Intelligence Unit van de Economist zou de groei dit jaar vertragen tot 6% en in 2007 tot 5,5%. Het overschot op de lopende rekening (dat tussen 2001 en 2005 gemiddeld 9,8% van het BBP bedroeg) blijft, maar zou in 2007door de stijgende import en een tempering van de olieprijzen dalen tot 7,5% van het BBP.

 

Kader 1

 

Een financieel systeem in opbouw

 

Filiep Vermeersch, Head of Support Services Financial Institutions ING, werkte van 1996 tot 1999 in het vertegenwoordigingskantoor van de toenmalige BBL in Moskou, waar hij getuige was van de financiële ineenstorting van 1998.

 

Hoe is het gesteld met het financiële systeem in Rusland?

Filiep Vermeersch: “Onder het voormalige communistische bewind controleerden een handvol staatsbanken de volledige economie. Na de val van het Sovjet Imperium brak een periode aan van wild kapitalisme. In geen tijd schoten er ongeveer 2.500 privé-banken als paddenstoelen uit de grond. Het waren minuscule banken met heel weinig kapitaal. Vaak waren ze het verlengstuk van het financiële departement van een onderneming om plaatselijke financieringsbehoeftes te dekken. Daarnaast waren er een aantal ontluikende universele banken die in heel het land actief waren, maar de financiële crisis van 1998 schudde het hele banklandschap grondig door elkaar. . De belangrijkste overlevende instellingen waren de staatsbanken terwijl heel wat privé-spelers van het toneel verdwenen. Na de crisis heeft de Russische Centrale Bank maatregelen genomen om de financiële sector te hervormen en werden een aantal nieuwe banken opgericht. De financiële sector is bijgevolg pas acht jaar geleden weer op gang gekomen . Sindsdien zijn er een aantal grote Russische bankgroepen gecreëerd, met een belangrijk lokaal netwerk en toegang tot de internationale kapitaalmarkten

Welke rol hebben de buitenlandse banken gespeeld?

Filiep Vermeersch: “Vanaf het begin van de jaren 90 hebben buitenlandse banken schoorvoetend activiteiten opgestart in Rusland. ING was in 1995 een van de eerste die in het land actief waren. Maar de buitenlandse banken richtten zich vooral op eigen cliënten die zakendeden met Rusland, de zogenaamde Russische ‘Blue Chips’-ondernemingen, dus de top twintig, en de staat. De ontluikende middenklasse en de KMO’s waren aangewezen op zelffinanciering. Nu komt daar langzamerhand verandering in. De grootste Russische banken worden universeler, breiden hun productengamma en netwerk systematisch uit, en ook de buitenlandse banken richten zich via retailbankieren steeds meer naar de opkomende middenklasse.”

 

Is de roebel een stabiele munt?

Filiep Vermeersch: “Eind jaren negentig werden drie nullen geschrapt en een nieuwe roebel gecreëerd, die sindsdien bijzonder stabiel is gebleven. De Russische Centrale Bank liet in het eerste kwartaal van 2006 een opwaardering van de roebel toe, waardoor de koers Rb/USD begin mei 27/1 bedroeg (tegenover 28,3/1 in 2005). De roebel is (nog) niet volledig convertibel, maar als lid van de G8 spant Rusland zich enorm in om zijn marktgeloofwaardigheid te verhogen.”

 

Welke dienstverlening biedt ING aan in Rusland?

Filiep Vermeersch: “ING wordt in Rusland vertegenwoordigd door ING Bank Eurasia, een volledig gelicencieerde, universele bank (website: www.ing.ru) die haar dienstverlening vooral  op het ondernemingssegment  richt. Daarnaast is ING er actief op het vlak van investment banking, pensioenproducten, kapitaalmarkten en heel recent ook leasing. Een belangrijke activiteit is het financieren van de handel in olie, gas en metalen (commodity trading). ING heeft enkel een kantoor in Moskou en beschikt bijgevolg niet over een banknetwerk in Rusland, maar Belgische ondernemingen kunnen er wel terecht voor het openen van een rekening, de behandeling van letters of credit enzovoort.”

 

Zijn er specifieke gewoontes waarvan je best op de hoogte bent als je zakendoet in Rusland?

Filiep Vermeersch: “Achter elk succesverhaal in Rusland schuilt een drama. Het persoonlijke contact is er zeer belangrijk, dus u dient heel wat tijd te investeren om uw handelspartners te leren kennen. Op cultureel vlak bevinden de Russen zich op het kruispunt tussen Europa en Azië. Ze zijn weliswaar westers georiënteerd, maar de cultuurverschillen blijven. Maar zowel geografisch als cultureel staat Rusland toch een stuk dichter bij België dan bijvoorbeeld India of China.”

 

Is de bureaucratie een probleem?

Filiep Vermeersch: “Rusland blijft een van de meest bureaucratische landen ter wereld en bureaucratie blijft een voedingsbodem voor corruptie. De aanwezigheid van grote buitenlandse investeerders heeft wel geleid tot een wijziging van het investeringsklimaat, maar men moet zich terdege vergewissen van de bestaande regelgeving en gewoontes.  Het rechtssysteem is in volle ontwikkeling wat soms leidt tot inconsistente uitspraken en rechtsonzekerheid.;. Denk maar aan de recente inbeslagneming van een lading van 167.500 mobiele telefoons van Motorola, waarvan er 50.000 meteen werden vernietigd omdat ze zogezegd teveel straling veroorzaakten. Maar op economisch vlak er zijn duidelijke tekenen van beterschap en biedt het land enorme perspectieven voor de Belgische ondernemingen. Rusland is het vierde grootste land qua bevolking, de economie groeit er de laatste jaren heel sterk, de Russische middeklasse neemt snel toe, de Russen investeren weer in hun eigen land, in tegenstelling tot vroeger, toen was kapitaalvlucht schering en inslag, Na Moskou begint de rijkdom zich nu ook te verspreiden naar andere steden. En aangezien Rusland weinig producten met een hoge toegevoegde waarde zelf produceert, is er heel wat potentieel voor exporterende bedrijven. België geniet trouwens in een aantal sectoren van een stevige reputatie op het gebied van kwaliteit.”

 

Kader 2

 

Feiten & cijfers

 

 

2005

Bevolking (miljoen)

143,4

BBP (in miljard USD)

766,0

BBP/hoofd (in USD)

5.341,7

Gemiddelde wisselkoers Rb/USD

28,3

Groei BBP

6,4%

Index consumptieprijzen

12,7%

Uitvoer (in miljard USD)

245,3

Invoer (in miljard USD)

125,1

Handelsbalans (in miljard USD)

120,2

Werkloosheidsgraad

7,6%

 

2001-2005

Bevolkingsgroei

-0,5%

Reële groei BBP

6,1%

Reële groei binnenlandse vraag

7,9%

Inflatie

14,8%

Buitenlandse investeringen (in % van BBP)

1,6%

 

Nuttige links

 

Federal State Statistics Service: http://www.gks.ru/wps/portal/english

Ambassade van België in Moskou: http://www.diplomatie.be/moscownl/

Market Access Database van de DG Trade van de Europese Commissie: http://mkaccdb.eu.int/
Informatie van de Russische douane (in het Russisch): http://vch.ru/index_eng.html
Kamer van Koophandel van de Russische Federatie (Russ.-Eng): http://eng.iccwbo.ru/
Internationale Kamer van Koophandel en Industrie in Rusland: http://eng.iccwbo.ru/
Ministry of economy: http://www.economy.gov.ru/wps/portal/english

Russian cities on the web: informatie over de regio’s: http://www.cityvision.ru/network_en.htm-

 

Nuttige websites voor het opzoeken van info over vakbeurzen in Rusland:

http://www.exponet.ru/index.en.html
http://www.allexpo.ru/eng/
http://www.expodatabase.com
http://www.messe-duesseldorf.de/md/en/index.html
http://www.ite-exhibitions.com
http://www.users.globalnet.co.uk/~chegeo/index83.htm
http://www.ieg-gima.de/index.php?lang=en

 

Links naar diverse beursorganisatoren in Rusland:

Moskou: http://www-eng.expocentr.ru/
Sint-Petersburg: http://www.lenexpo.ru/a0/en/index.thtml

Sint-Petersburg: http://www.restec.ru/main.en.html

Nizhny Novgorod: http://www.yarmarka.ru:8100/   
Ufa: http://www.bashexpo.ru
Novosibirsk: http://www.sibfair.com           
Krasnoyarsk: http://www.krasfair.ru/eng/main/index.shtml
Krasnodar: http://www.exponet.ru/index.en.html

16:00 Gepost door Jean Lievens in economie en financiën | Permalink | Commentaren (0) | Tags: economie en financien, 031 |  Facebook |